Chào mừng Quý vị đến với website của Dịch thuật Thủ Đô: Dịch thuật tiếng Anh - Dịch thuật tiếng Pháp - Dịch thuật tiếng Nga - Dịch thuật tiếng Đức - Dịch thuật tiếng Trung

Hỗ trợ trực tuyến

Điện thoại để được tư vấn tốt nhất

Góp ý Gửi thư góp ý 098 855 0877
Dự án đã thực hiện
  • Dịch tài liệu cho Công ty TNHH Khu công nghiệp Thăng Long II
    Dịch các báo cáo tài chính, hồ sơ năng lực của hàng loạt các công ty tại Khu...
  • Dịch các tài liệu hồ sơ kỹ thuật cho Tập đoàn Sojitz
    Toàn bộ các tài liệu kỹ thuật của một số phòng ban tại tập đoàn. Gần đây nhất...
  • Dịch tài liệu đào tạo trong sản xuất cho Công Ty TNHH Panasonic Communications Việt Nam
    Nội dung tài liệu cần dịch là “Lean 6 Sigma”- hệ thống tài liệu phục vụ quản lý...
  • Chuyển ngữ website cho Công ty Cổ phần Tasco
    Toàn bộ nội dung website của Công ty Tasco kèm các báo cáo tài chính, báo cáo tổng...
  • Dịch tài liệu đào tạo cho CÔNG TY TNHH KIMBERLY – CLARK VIỆT NAM
    Một loạt các tài liệu đào tạo nhân sự cho công ty đã được dịch thành công phục...
  • Dịch tài liệu kỹ thuật cho Tổng Cục Hải Quan
    Dự án dịch thông số kỹ thuật, hướng dẫn vận hành hệ thống thiết bị kiểm tra hàng...
03/08/2012 09:48:58 AM

Sách dịch hay: Hoàng tử bé

(Lượt xem: 2694)

Cái giấc mơ của con người u hoài lãng đãng đã mất đi qua đôi nanh độc của con rắn thâm hiểm trầm ngâm nọ, đã dụ dỗ chàng quay về với đóa hồng xa thẳm của chàng… bỏ lại chúng ta trên thế gian sa mạc hoang vắng này.


2

3

4

5

Tựa sách: Hoàng tử bé

Tác giả: Saint Exupery

Dịch giả: Bùi Giáng

 

 

Hoàng tử bé hay Mộng đời bất tuyệt…

 

Khoảng năm 20 tuổi tôi đọc lần đầu quyển Hoàng tử bé, bản dịch của Bùi Giáng, nhà An Tiêm in. Sách in khổ lớn, giấy trắng tinh. Bìa in màu tấm tranh màu nước của Saint Exupery vẽ Hoàng tử bé rất đẹp. Thú thật là khi ấy tôi thấy chuyện chẳng có gì hay cả. Bìa sách trình bày đẹp như một cuốn truyện tranh dành cho trẻ em, trang đầu tác giả đề tặng bạn mình rồi lại ngại vì mình tặng cho “một người lớn” nên xin lỗi “các bé” và ghi lại là “Tặng Léon Werth thuở ông ta còn là bé con”. Những điều đó làm tôi… lạc hướng nên đã đọc như đọc một chuyện cổ tích cho trẻ em. Và kết quả là… chả thấy gì hay cả. Dạo đó tôi đã đọc “Anh em nhà Karamazov” của Dostoievsky và rất mê. Dostoievsky mà Nguyễn Hiến Lê, một học giả rất sành văn chương còn kêu rằng “tối tăm, khó hiểu”. Nói vậy để thấy khả năng đọc văn của tôi lúc ấy cũng… đâu đến nỗi. Vậy mà lại thất bại! Quyển sách ấy sau bị mất đi một cách đáng tiếc và ít năm sau tôi mua lại lần hai, lần này sách in khổ nhỏ hơn, giấy bristol dày, bìa trắng đôi đơn giản, với khung sọc đỏ, chữ in cực kỳ sắc nét. Thêm một băng giấy đỏ với chữ “Nobel” màu trắng vắt ngang. Một vẻ sang trọng cao quý. Những bức tranh của tác giả được in trắng đen, một số bức in màu trên giấy rời rồi mới đính vào sách, như kiểu trình bày trong những cuốn sách tranh của nhà SKIRA giới thiệu các kiệt tác hội họa, thế giới, tạo một vẻ quý phái khác vời.

 

Lần này tôi đọc lại và bắt đầu… thấm. Đó là năm 1973 thì phải. Lại mấy năm sau, ở một tỉnh lẻ, nói chuyện với anh bạn cùng phòng, mới biết rằng anh cũng… chưa hiểu Hoàng tử bé dù anh cũng là người sành văn. Giống như tôi trước đây. Tôi tự nhủ rằng có lẽ lúc nào mình phải viết lại những cảm nghĩ của mình, để may ra nhiều bạn khác cũng sẽ… đồng cảm… Vậy mà thấm thoắt 30 năm…

 

Chuyện mở vào lời kể của tác giả về một bức tranh của mình vẽ khi còn bé. Bức tranh số 1 vẽ một con trăn đã nuốt trọn một con voi vào bụng và nằm để tiêu hóa con mồi. Đưa cho mọi người xem ai cũng bảo đó là một chiếc… nón nỉ. Cậu bé tức giận vẽ Bức tranh số 2 cũng y như bức số 1 nhưng có vẽ thêm hình con voi nằm bên trong bụng con trăn cho mọi người… sáng mắt ra. Kết quả là cậu được khuyên… thôi đừng vẽ nữa. Vậy đó, trẻ em bao giờ cũng giàu óc tưởng tượng hơn người lớn… Và chúng thường bị người lớn đối xử bất công theo kiểu “cả vú lấp miệng em” làm chúng nhiều khi… tức chịu không nổi.

 

Từ đó tác giả cứ đem 2 bức tranh nọ ra như một bài test trắc nghiệm hết thảy những người lớn mà ông gặp… Ông thất vọng vô cùng… vì nếu chỉ nhìn bức tranh số 1 thì chẳng ai “nhìn” ra được con voi nọ trong bụng con trăn. Tác giả chán nản không thèm nói chuyện văn thơ nghệ thuật với những kẻ đó. Và, để “hạ mình xuống cho ngang tầm với họ” ông chỉ nói chuyện với họ về đánh bài, đánh cầu, uống rượu hay về chính trị, về áo quần hay trang sức…

 

Trong đời tôi sau này và có lẽ bạn nữa cũng vậy, nếu đầu óc bạn cũng đầy tưởng tượng đầy mơ mộng như tác giả, bạn sẽ nhiều lúc cảm thấy mình “lạc lõng” như thế giữa cái thế gian này, vốn đầy những kẻ thực dụng, phàm phu tục tử, thô hào, chẳng chút gì thơ mộng thăng hoa văn nghệ văn gừng…

 

Vậy nên tác giả khôn xiết ngạc nhiên khi vẽ cho Hoàng tử bé xem cái bức tranh số 1 vốn có hình giống như… cái mũ, thì cậu bé liền nhìn ngay ra con voi nằm ẩn tàng sâu kín trong bụng con trăn nọ. Và khi ông lúng túng không vẽ được một con cừu cho cậu (ông bỏ “nghề” vẽ đã lâu vì lâu nay phải sống chung với toàn những kẻ phàm phu thô thiển chẳng thiết gì tới nghệ thuật văn chương) và ông bèn vẽ đại một cái hộp mà bảo rằng: “Đấy,… con cừu của chú đó” vậy mà Hoàng tử bé lại mừng rỡ kêu lên đúng rồi con cừu của tôi đó rồi, nó nằm ngoan ngoan trong cái hộp đây mà.

 

Truyện bắt đầu ngộ nghĩnh như thế. Từ đó chúng ta chuẩn bị đi vào thế giới ngụ ngôn triết lý đìu hiu thơ mộng của tác giả, cái thế giới mà người ta không thể chỉ nhìn bằng mắt mà phải nhìn bằng trí tưởng, bằng trái tim (Hay nói như Mộng Liên đường Chủ nhân trong bài tựa cho Đoạn trường Tân Thanh là phải nhìn bằng “con mắt trông suốt cả bốn cõi”).

 

Truyện đầy rẫy những ngụ ngôn nho nhỏ, những lời thơ mộng thở than, những ngẫm nghĩ ngậm ngùi bâng khuâng tơ tưởng, lãng đãng phất phơ… Tác giả cùng ta cười buồn cái kiêu hãnh ngô nghê của người lớn bằng cái nhìn ngây thơ trung thực của cậu Hoàng tử bé nhỏ. Cậu có cái nhìn trong suốt như cậu bé trong truyện của Andersen đã phát hiện ra ông vua cởi truồng trong khi tất cả bọn người lớn, vốn đầy mặc cảm, nên cứ nghĩ nhà vua đang mặc cái áo thần kỳ…

 

Chẳng hạn…

 

Hoàng tử bé găp một ông vua đơn độc trên một hành tinh nhỏ xíu nọ. Chỉ có một mình không bầy tôi, không thần dân… Nhưng ông vua vẫn muốn ra cái oai của một đế vương. Ông ra lệnh cấm ngáp rồi lại ra lệnh ngáp, rồi lại ra lệnh lúc ngáp lúc không… đổi tới đổi lui để sao cho người ta phải... tuân lệnh mình. Đó là thế giới người lớn kỳ cục. Truyện tưởng như đùa, nhưng sống lâu năm trên cõi đời này rồi thì bạn sẽ thấy chuyện đó nhan nhản ở các nhà cầm quyền trên thế giới…

 

Ông vua muốn Hoàng tử bé ở lại làm bày tôi của ông nhưng chàng nhất định đi. Rốt cuộc nhà vua phải vội vàng phong chàng làm đại sứ lưu động để… phù hợp với ý muốn của kẻ bầy tôi duy nhất này!

 

Chàng lang thang trong vũ trụ và gặp toàn những gã người lớn kỳ cục như thế. Gã khoe khoang thì lúc nào cũng tưởng người ta vỗ tay là để tán tụng gã. Gã nghiện rượu có đủ lý do để uống rượu. Gã kế toán suốt ngày loay hoay với những con số.

 

Vậy đó người lớn là vậy đó.

 

Bạn muốn giới thiệu một hành tinh mới được khám phá ư? Bạn phải là một nhà khoa học Tây phương mới được, chứ nếu bạn là một anh chàng Hồi giáo chẳng hạn thì chẳng ai tin!!!

Bạn muốn giới thiệu một người bạn mới ư? Bạn phải nói về số cân của anh ta, tuổi tác, địa vị anh ta, thu nhập của anh ta… chứ đừng nói anh ta thích gì, anh ta yêu gì…

 

Bạn muốn giới thiệu một căn nhà ư? Đừng nói nó xây kiểu gì, có sân có vườn có hoa cỏ, có chim chóc gì gì… Cứ nói nó trị giá 100 nghìn phật lăng là lập tức người ta xuýt xoa hít hà…

Người lớn là vậy đó.

 

Và chú bé cứ phải lang thang trong cái xứ sở lạ lùng đó, với nỗi nhớ khôn khuây về một đóa hồng nơi chốn quê nhà mà chàng đã từ bỏ.

 

Tập truyện là lời phản kháng của cái thế giới ngây thơ con trẻ mộng mơ lãng mạn chống lại thế giới người lớn thực dụng, khô khan, tính toán, thô hào, bỉ lậu…

 

Nó nằm trong dòng những truyện ca tụng một thế giới lãng mạn trong mơ chống lại cái thế giới thực dụng mà chúng ta đang sống. Những truyện như “Narzis und Goldmund” (bản dịch Việt là “Đôi bạn chân tình”) và “Siddhartha” (“Câu chuyện Dòng Sông”) (phần nào thôi)) của Hermann Hesse ; hay The Catch in the Rye (Bắt trẻ Đồng Xanh) của Salinger, hay những truyện của W. Saroyan trong tập “Người có trái tim trên miền cao nguyên”… Và nhiều truyện khác nữa…

Rải rác lãng đãng trong truyện là những ý tưởng đìu hiu thăm thẳm, bàng bạc thơ mộng, hắt hiu mà trầm ngâm say đắm…

 

… Cái quý nhất nó vô hình…

… Vô hình như đóa hồng nơi tinh cầu xa xôi mà chàng Hoàng tử giờ chỉ còn ấp ủ trong tâm tưởng…

… Vô hình như nguồn nước đâu đó trong sa mạc mà người ta cứ mãi mãi đi tìm trong vô vọng…

… Vô hình như tâm hồn khôn xiết ngây thơ trong sáng, ẩn náu trong thân hình xinh xắn của chàng Hoàng tử bé con.

… Vô hình như kho tàng chôn giấu đâu đó trong ngôi nhà cổ.

 

Hoàng tử nhìn vào cuộc đời của những con người trên quả đất đìu hiu này… Chàng thấy gì?

 

… Thấy những người lớn mệt nhòai trên những chuyến tàu ngược xuôi xuôi ngược khắp thế gian. “Chẳng bao giờ người ta hài lòng với nơi chốn mình đương ở”, nên họ cứ đi suốt, nhưng họ không biết mình đi đâu về đâu. Họ ngủ suốt. Chỉ có những đứa trẻ là thức… chúng dùng hết thời gian để tiêu phí cho một con búp bê rách: Chỉ có chúng là biết điều chúng tìm kiếm. Và khi con búp bê rách bị cướp đi thì chúng khóc…

 

Ở ngã tư đường bạn có thể thấy nhiều

những đôi mắt dửng dưng như đôi mắt bạn

Ở bến xe nhà ga hay những nơi công cộng…

Chúng ta thường không nhìn thấy ai

(thậm chí cũng không nhìn thấy mình)

Chúng ta dường như đang rất vội đi đâu

rất vội hoàn thành một công việc gì

vội đến nơi làm việc vội đến nơi hẹn hò

vội về nhà vội đến quán bia…

Có lẽ mưa cũng đang vội vàng rơi

vội xuống mặt đường vội xuống cống rãnh

vội vã ra sông vội bay lên trời

vội rơi xuống đất…

 

Đó là thơ của một nhà thơ Việt Nam là Nguyễn Huyền Thạch (Báo Thời Văn, số 6, 2006) nhà thơ có lẽ cũng đồng cảm với Hoàng tử bé khi nhìn những người lớn vội vã bôn ba trên những nẻo đường… không biết đi đâu về đâu hệt như những người lớn nọ gà gật trên những con tàu vùn vụt qua lại trên quả đất hoang vu này… Bạn đừng quên cái câu mà nhà thơ bỏ vào trong ngoặc, có vẻ không quan trọng, phải không? Nhưng nó lại quan trọng nhất đó:

 

Chúng ta thường không nhìn thấy ai

(thậm chí cũng không nhìn thấy mình)

[...]

Con mắt nó mù, phải tìm kiếm với trái tim!

 

Trong những ngày buồn người ta thích ngắm Hoàng hôn. Và trên tinh cầu nhỏ xíu của mình có ngày Hoàng tử bé đã ngắm 43 buổi hoàng hôn. Và tôi hiểu rằng trong cái ngày đó cậu đã xiết bao là u sầu…

 

“Thật huyền bí khôn xiết là cái xứ sở của lệ vàng”

“Chuyện hệ trọng là chuyện phi cơ hay truyện đóa hoa chứ?

Bác nói thật y như… người lớn!!!”

Cái con người chỉ biết làm toán cộng, không biết hít hương hoa, không biết ngắm trăng sao, không yêu ai…

 

Thì có khác gì một cây nấm!!!

 

Con chồn nói với Hoàng tử bé: cái quý nhất ở xứ sở loài người là những con gà mái, (cậu chắc cũng đi tìm gà?) Còn cái xấu nhất là lũ thợ săn chồn. Xứ sở của cậu không có bọn thợ săn à?? Thật tuyệt vời!!! Nhưng nó cũng không có gà ư??? Thật trên đời không có chi là hoàn hảo cả!!!

 

“Chẳng bao giờ nên nghe hoa nó nói, chỉ nên ngắm nhìn hoa và hít thở hương hoa…”

 

“Buồn xiết bao nếu phải quên một người bạn thiết. Đâu có phải ai ai trong thiên hạ cũng có một người bạn thiết…”

 

“Con trẻ phải nên rất mực độ lượng với những người lớn”

 

“Nếu có một kẻ yêu một đóa hoa duy nhất duy chỉ có một mà thôi trong hàng triệu tinh cầu, chừng ấy đủ để kẻ ấy sung sướng mỗi khi nhìn lên ngàn sao trên bầu trời…”

 

“Chính cái thời giờ chú đã tiêu hao mất đi với đóa hồng của chú, chính nó đã làm đóa hồng của chú trở nên xiết bao hệ trọng đối với chú”

 

“Nhưng con người trong xứ sở của bác họ trồng năm ngàn đóa hoa hồng chung trong một thửa vườn… Và họ chẳng tìm ra cái mà họ tìm kiếm… Ấy thế mà cái họ tìm kiếm có thể tìm ra trong riêng một đóa hồng hoặc trong một tí nước giọt…”

 

Vậy đó.

 

Đã có một chàng Hoàng tử nhỏ bé ngây thơ lãng mạn lạc bước xuống trần phiêu du lãng đãng giữa sa mạc cát vàng cồn nọ bụi hồng dặm kia, và gặp chàng văn sĩ của chúng ta. Chú đã đem lại cho văn sĩ cái giấc mơ phiêu bồng của mộng mơ, của nghệ thuật, của hội họa văn chương mà thế giới đã vô tình hủy hại nơi chàng văn sĩ từ thuở chàng còn là một em bé. Họ đã gặp nhau trong cuộc ngẫu nhĩ thiên thu. Tình trong giây phút mà thành thiên thu. Như cuộc tình của Hoàng tử với đóa hồng, cuộc tình dang dở của ông văn sĩ-phi công với hội họa. Gặp nhau đây, rồi chia tay u uẩn, bàng bạc lãng quên… Đường trường sông núi hẹn nhau có gặp lại???

 

Gió xanh cát vàng trăng tàn đêm lạnh.

 

Cái giấc mơ của con người u hoài lãng đãng đã mất đi qua đôi nanh độc của con rắn thâm hiểm trầm ngâm nọ, đã dụ dỗ chàng quay về với đóa hồng xa thẳm của chàng… bỏ lại chúng ta trên thế gian sa mạc hoang vắng này.

 

Cám ơn Saint Antoine de Exupery nhà văn đã ghi lại cho chúng ta cuộc gặp gỡ thơ mộng trầm ngâm của một văn sĩ, đại diện cho chúng ta, với chàng Hoàng tử, đại diện cho mộng đời bất tuyệt, lãng mạn phù du hắt hiu phiêu lãng…

 

THEO VĂN LONG

Khách hàng tiểu biểu
  • tasco
  • panasonic
  • 2
  • 3
  • 4
  • 9
  • 14
  • 1
  • 12
  • Khách sạn Hà Nội - Hanoi Hotel
  • SSI
  • Việt Á
  • Đại sứ quán Phần Lan